Terapia poznawczo-behawioralna to dziś jedna z najpopularniejszych, najskuteczniejszych i zdecydowanie najdokładniej przebadanych technik leczenia zaburzeń o podłożu depresyjnym i lękowym.

Choć kojarzona często jako technika nakłaniania do zmiany zachowań, w rzeczywistości jej filozofia opiera się na zrozumieniu podłoża lęków i zestawieniu wypaczonego wyobrażenia rzeczywistości ze światem realnym w sposób stopniowy, subtelny i przyjazny dla pacjenta.

To nie terapia szokowa, lecz faktycznie działająca metoda wyzbycia się różnych zahamowań psychicznych. Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna i kiedy się ją stosuje?

Terapia poznawczo-behawioralna – podstawowe założenia

Historia tego konkretnego nurtu psychoterapii może być prześledzona do lat 60. XX wieku, kiedy to amerykański psychiatra Aaron Beck uznał, że wszystkie myśli, emocje i zachowania człowieka wzajemnie na siebie wpływają i to one tworzą nasze wewnętrzne wzorce zachowań, z których nie wszystkie muszą być właściwe czy zgodne z logiką.

To właśnie doświadczenia i odczuwane w konkretnych sytuacjach emocje wpływają na to, jak się zachowamy w reakcji na określone bodźce czy zdarzenia. Człowiek, jako istota przyzwyczajeń może szybko zaadaptować jedną reakcję jako swój wewnętrzny standard, który może okazać się krzywdzący dla innych lub jego samego  – złamanie owego przyzwyczajenia jest jednak trudniejsze, niż zrywanie z nałogami.

psychoterapia poznawczo behawioralna

Dobrym przykładem są tu pesymiści, którzy raz zawiedli się na optymistycznym oczekiwaniu na rozwiązanie sytuacji i tym samym nie chcą po raz kolejny popełnić tego błędu. W czym może pomóc tu terapia? Część utrwalanych przez człowieka schematów zachowania nie jest obiektywnym czy właściwym sposobem postrzegania świata i rozmija się z faktycznym stanem rzeczywistym.

Psychoterapia pozwala zlokalizować i zinterpretować niewłaściwie, zniekształcone interpretacje rzeczywistości i naprowadzić je na właściwe tory.

Komu dedykowana jest terapia poznawczo-behawioralna?

Osoby, które skorzystają na tym konkretnym rodzaju terapii najwięcej to przede wszystkim ludzie, których życiem rządzą zachowania i schematy bazujące na lęku, negatywnym podejściu do świata, depresji i fobiach.

Terapia poznawczo-behawioralna okazuje się niezwykle skuteczna podczas wyprowadzania ludzi z napadów lękowych, nerwic, zaburzeń kompulsywno-obsesyjnych, schizofrenii, stresu pourazowego, zaburzeń żywienia (np. bulimii) czy wspomnianych już fobii.

Niektórzy terapeuci stosują techniki poznawczo-behawioralne w trakcie pracy z kobietami doświadczającymi depresji poporodowej oraz zalecają zapoznanie się z nimi tym, którzy na co dzień zmagają się z wysokim poziomem stresu.

Jak przebiega sesja terapeutyczna?

Podstawowym założeniem każdego spotkania z terapeutą pracującym w oparciu o techniki poznawczo-behawioralne jest skupienie się na bieżących problemach pacjenta. Najważniejsze ma być to, co tu i teraz – rozpamiętywanie przeszłości i zamartwianie się przyszłością to jedne z najbardziej podstawowych pożywek dla lęków i fobii.

Jednym z najistotniejszych elementów terapii jest współpraca pacjenta z terapeutą i chęć zrozumienia podłoża swoich problemów oraz racjonalnego spojrzenia na braki w ich obiektywizmie.

Podczas pracy terapeutycznej najważniejsze jest tu rozłożenie na czynniki pierwsze sytuacji, w których postrzeganie rzeczywistości jest zniekształcone poprzez wyodrębnienie bodźca, który wywołuje poczucie lęku czy określone działanie pacjenta, odnalezienie sposobu jego myślenia w danej sytuacji, zrozumienie uczuć i odczuć fizycznych, które są jego następstwem, oraz doprecyzowaniem zachowania, które w efekcie pacjent przejawia.

terapia - psycholog

Głównym zadaniem terapeuty podczas analizy konkretnych sytuacji i wspomnianych wyżej elementów będzie odnalezienie powiązań pomiędzy myślami, emocjami i podejmowanymi przez osobę działaniami, a następnie ukazanie braku racjonalnego wyjaśnienia na takowe połączenie przy jednoczesnym uświadamianiu, że zmiana postrzegania świata jest jak najbardziej możliwa.

Odnajdowanie bodźców odpowiadających za negatywne reakcje to właśnie część poznawcza terapii – na etapie behawioralnej terapeuta poddaje pacjenta szeregowi prostych eksperymentów, które mają nauczyć go nowych reakcji i zachowania, nie obciążonych negatywnymi emocjami.

Poprzez regularne i powtarzalne testowanie owych sytuacji pod kontrolą terapeuty, pacjent ma szansę na wypracowanie całkowicie nowych, prawidłowych schematów działania.

Wśród podstawowych technik stosowanych w terapii poznawczo-behawioralnej wyróżnić można między innymi dialog sokratejski, czyli serię pytań zadawanych pacjentowi przez terapeutę, pozwalających na to by pacjent samodzielnie odkrył źródło swoich przekonań i tendencji.

Zwracanie uwagi na sprzeczności pojawiające się w udzielanych przez pacjenta odpowiedziach pozwala na samodzielne wypracowanie lepszych, bardziej logicznych rozwiązań i wypracowanie opartego na logice reagowania na określone sytuacje.

Post Navigation